CIRCULER

circulaire gebiedsontwikkeling onder de loep in project CIRCULER.

Het project CIRCULER is opgestart vanuit de visie van Interleuven en haar collega-intercommunales WVI en Leiedal om de aanpak voor de ontwikkeling van een bedrijventerrein permanent te verbeteren. De lat werd in het verleden al hoog gelegd door het streven naar een duurzaam bedrijventerrein met ingrepen zoals opvang en hergebruik van hemelwater, afname van groene energie, bedrijventerreinmanagement, efficiënt ruimtegebruik, … Met dit project gaan we nog een stap verder en willen we komen tot een circulair bedrijventerrein.

kenmerken

• Type: subsidieproject
• Partners: Community Land Trust Brussel, C-Valley Leuven, Interleuven, Istema, KU Leuven dep. Architectuur en dep. Aard- en Omgevingswetenschappen (Bio-economie), Leiedal, stad Leuven, LEVUUR, POM Vlaams-Brabant, ROTOR, VUB-Cosmopolis, WVI
• Status: afgerond
• Projectperiode: 2019-2021
• Subsidie (totaalproject): € 100.000,00

doelstellingen

Om het concept circulair bedrijventerrein vorm te geven werd samengewerkt met de buurt, bedrijven en vooruitstrevende kennisinstellingen- en overheden met aandacht voor de verschillende aspecten van de reeds beproefde transitieaanpak. Met dit breed partnerschap werd vanuit verschillende thema’s, zijnde grondstoffen, energie, ruimte, mobiliteit, mensen en omgeving, gekeken wat een circulaire invulling zou kunnen betekenen voor een bedrijventerrein. Zowel wat betreft de recyclage/het hergebruik van materialen en producten als wat betreft de nieuwe manier van denken waarbij onder meer gesloten kringlopen, ketensamenwerking en deeleconomie aan bod komen. De concepten en ideeën werden toegepast op een cluster van bedrijventerreinen in de zuidelijke rand van Leuven: de optimalisatie en uitbreiding van de bedrijventerreinen Haasrode golden als praktische toetsing voor het denkproces.

cocreatie proces

Het project startte op 27 mei 2019 met een kick-off event dat plaatsvond in het projectgebied. Bedrijven en omwonenden maakten kennis met CIRCULER op de infomarkt waar ook de partners en het begrip circulariteit in beeld werden gebracht. Tijdens twee workshops werden de partners en de antennegroepen, bestaande uit vertegenwoordigers van bedrijven en de buurtbewoners, samengebracht. Men maakte kennis met het projectgebied. Er werd een eerste keer van gedachten gewisseld over de betekenis van ‘circulaire economie’ en nagedacht over de meerwaarde van een circulair bedrijventerrein voor zowel bewoners, bedrijven, als onze samenleving. Zo werd gebouwd aan een gemeenschappelijke taal. Voor het verdere verloop van het project werden ook onderzoeksvragen per thema geformuleerd en werkafspraken gemaakt.

Vervolgens werden thematische sessies georganiseerd om elk aspect van een bedrijventerrein dieper te doorgronden en te zoeken naar de circulaire insteek. Alle ideeën en acties werden gebundeld en gereviseerd tijdens een afzonderlijke workshop voor de bedrijven en een gemeenschappelijke workshop voor alle deelnemers. Deze workshops gingen in het voorjaar van 2020 online door. De experten schreven vervolgens mee aan het eindrapport, de toolbox. Aan het einde van het traject werd een evaluatiesessie georganiseerd waarin de deelnemers aanbevelingen voor toekomstige participatieve projecten konden formuleren. Het resultaat werd in december 2020 voor het eerst aan een breed publiek voorgesteld via een webinar.

resultaten

Belangrijkste resultaten:

• We organiseerden in totaal 18 workshops en events waar niet enkel bedrijven, bewoners en experten kennis konden uitwisselen, maar waaraan ook externe partijen zoals openbare besturen, privé-ontwikkelaars, intercommunales en studiebureaus deelnamen.
• Het eindrapport van dit project, ‘TOOLBOX voor het (her)ontwikkelen van circulaire bedrijventerreinen’, is het meest tastbare resultaat. Het vormt de ideale inspiratie voor iedereen die aan de slag wil met circulaire gebiedsontwikkeling. Het omvat maar liefst 64 acties, verdeeld over 6 relevante thema’s. Het rapport bevat verschillende leeswijzen, zodat de verschillende betrokken partijen er makkelijk mee aan de slag kunnen gaan. De toolbox kan bovendien worden aangewend voor bedrijventerreinen in heel Vlaanderen of zelfs tot ver daarbuiten.
• Circulaire gebiedsontwikkeling is makkelijker te bereiken, wanneer van een wit blad vertrokken kan worden. Echter is het aansnijden van nieuwe ruimte contradictorisch met het circulair gedachtengoed en zijn optimalisaties van de huidige bedrijventerrein meer aangewezen. Het spreekt dus voor zich dat een transitie naar circulaire bedrijventerreinen een werk van lange adem is.
• De mogelijkheden voor de bedrijventerreinen Haasrode op het vlak van het delen van faciliteiten en ondersteunende diensten en van het collectief parkeren en een modal shift worden actief verder onderzocht. De bedrijventerreinvereniging C-Valley Leuven gaat hiermee ook verder aan de slag.

Belangrijkste geleerde lessen:

• Een gemeenschappelijke taal ontwikkelen aan de start van het co-creatieproces met alle betrokken stakeholders is erg belangrijk om niet steeds op dezelfde struikelblokken te stuiten.
• Verschillen tussen stakeholders tekenen zich soms scherp af. Zij kunnen enkel tot elkaar komen als ze gelijkwaardig vertegenwoordigd zijn en elkaars standpunt volledig kunnen waarnemen. De juiste gesprekspartners binnen de betrokken organisaties aan tafel krijgen is van groot belang.
• Intensieve co-creatieprocessen zoals CIRCULER vragen veel aandacht en tijdsinvestering, maar lonen des te meer in het opbouwen van duurzame relaties met de deelnemende stakeholders. Het kan een kiem leggen voor verdere structurele samenwerkingen tussen actoren.
• Het einddoel van het co-creatieproces samen met de stakeholders aftekenen, zorgt voor duidelijkheid en transparantie.
• Een circulaire gebiedsontwikkeling vraagt van een ontwikkelaar een brede scope in een vroeg stadium, waarbij de blik ook al gericht is op het verdere beheer. Dit betekent inzetten op nieuwe businessmodellen of afstappen van wat vandaag gangbaar is, om de slaagkans te vergroten.

Kerncijfers:

• 18 workshops, lezingen en events
• 14 actief deelnemende bedrijven
• 17 actief deelnemende bewoners
• > 150 downloads TOOLBOX

meer info

Wil je meer informatie? Neem dan contact met ons op.

documenten

• Experten, bedrijven en buurtbewoners ontwikkelen circulaire toolbox voor bedrijventerreinen (Susanova - 10 december 2019)
• CIRCULER, samen op weg naar een circulair bedrijventerrein (VOKA Ondernemers Vlaams-Brabant - editie november 2019 - lees online blz. 50-51)

partners

Dit project wordt gerealiseerd met de steun van: