toekomst kerken

De afgelopen jaren dachten meer en meer gemeente- en kerkbesturen na over aanvullend of nieuw gebruik van hun parochiekerken. De eerste stap hierbij is de opmaak of actualisatie van een kerkenbeleidsplan. Dit is een schriftelijk document dat een lokaal gedragen langetermijnvisie bevat voor alle parochiekerken op jouw grondgebied. Gemeentebestuur én kerkbestuur maken dit samen op.

Vanaf 1 januari 2025 is elke gemeente verplicht om te beschikken over een actueel en goedgekeurd kerkenbeleidsplan. Dit is vastgelegd in artikel 33/2 van het eredienstendecreet van 7 mei 2004. Wat betreft de actualisatie van het plan, betekent ‘actueel’ dat het plan niet ouder is dan zes maanden bij de indiening van de meerjarenplanning van de kerkfabrieken (uiterlijk zes maanden na de installatie van de nieuwe gemeenteraad). 'Goedgekeurd' betekent ondertekend door de bisschop en vastgelegd in een gemeenteraadsbesluit met de nieuwe gemeenteraad. Het plan moet ten laatste op 1 juni 2025 klaar zijn.

aandacht voor omgeving en belang van lokale betrokkenheid

Belangrijk bij deze actualisatie is meer aandacht voor de omgeving, de mogelijkheden van het kerkgebouw en participatie van de lokale gemeenschap. Hiervoor kan je bij Interleuven terecht. Met onze expertise inzake onroerend erfgoed, ruimtelijk ordening en participatie helpen we jouw gemeente graag verder!

subsidies voor duurzaam hergebruik van kerken

Gemeenten kunnen aanspraak maken op verschillende subsidies. Deze komen zeker van pas als jullie in het verleden al een haalbaarheidsstudie lieten opmaken door het Projectbureau en jullie willen overgaan tot (gefaseerde) uitvoering. Er zijn subsidies voor:

• participatietrajecten
• haalbaarheidsstudies
• opmetingsplannen
• werken ter voorbereiding van een neven- of herbestemming van kerkgebouwen

Deze subsidies zijn ook beschikbaar voor niet-beschermde kerken tot 5 jaar na de onttrekking van de eredienst. Het is belangrijk om te weten dat de subsidies voor beschermde en niet-beschermde kerken verschillen.

Het ‘Platform Toekomst Parochiekerken’ vervangt het vroegere ‘Projectbureau Herbestemming Kerken’. Het platform is een samenwerking tussen de VVSG en Parcum met steun van de Vlaamse overheid. Als lid van Vlinter werkt Interleuven nauw samen met het Platform Toekomst Parochiekerken.

rol Interleuven

Interleuven biedt ook in dit verband ondersteuning aan de aangesloten gemeenten uit het arrondissement Leuven. Jouw gemeente kan beroep op ons doen voor:

• participatiebegeleiding: Wij ondersteunen op verschillende momenten binnen het traject.
• kerkenbeleidsplan: We helpen bij het opstellen of actualiseren van het kerkenbeleidsplan.
• kerkenbeleidsplan PLUS
  • meer zicht op het potentieel van kerkgebouwen
  • bouwfysische toestand van kerkgebouwen
  • omgevingsanalyse i.s.m. de collega’s Ruimtelijke Ordening
  • lokale accenten, …
• realisatie van een her- of nevenbestemming i.s.m. de collega’s van Gebouwen & Infrastructuur: projectregie/projectopvolging

Onze ondersteuning wordt uitgevoerd op basis van een bestaande of nieuw af te sluiten samenwerkingsovereenkomst tussen Interleuven en de gemeente.

achtergrond en beleidskader

De conceptnota ‘Een toekomst voor de Vlaamse Parochiekerk’ van 24 juni 2011 en de Omzendbrief van 30 september 2011 van minister Bourgeois hebben de uitdaging voor de toekomst van de kerken bij alle steden en gemeenten op de kaart gezet.

Tussen 2016 tot 2021 konden lokale besturen beroep doen op het ‘Projectbureau Herbestemming Kerken’ voor een haalbaarheidsstudie van een kerk. Verschillende gemeenten lieten één of meerdere haalbaarheidsstudies uitvoeren en/of ontwikkelden visies of kerkenbeleidsplannen. Maar vooral de stap naar effectieve uitvoering bleek niet vanzelfsprekend. Bovendien besefte men hoe belangrijk het is dat transformaties van kerken niet alleen doordacht, maar ook op een kwalitatieve manier gebeuren.

Op 16 juli 2021 keurde de Vlaamse Regering de ‘Visienota her- en nevenbestemming parochiekerken’ goed. De nota schuift een reeks beleidsinstrumenten naar voren die de neven- en herbestemming van parochiekerken kunnen stimuleren. Vervolgens werd het Platform Toekomst Parochiekerken opgericht, met als doel het stimuleren van meer nieuwe invullingen én het verhogen van het tempo van de realisaties.

meer informatie

Voor vragen over het kerkenbeleidsplan of de herbestemming van kerken, kan je altijd terecht bij onze dienst onroerend erfgoed. Wij staan klaar om jouw gemeente te ondersteunen bij het realiseren van een duurzame toekomst voor parochiekerken.