Het Departement Omgeving (dOMG) werkt samen met partners en gemeenten aan pilootprojecten om nieuwe beleidsmatige uitdagingen in het omgevingsbeleid aan te pakken. Samen vormen ze een lerend netwerk door kennis met elkaar te delen en voorbeelden te creëren. De lessen uit deze projecten worden wijd verspreid en zorgen zo voor versnelde implementatie van het beleid in de praktijk.
Het dOMG is in januari 2026 gestart met een nieuw pilootproject rond omgevingshandhaving. Het pilootproject heeft als focus om regionale en interbestuurlijke handhaving te versterken door goede praktijken op touw te zetten die nadien kunnen toegepast worden in andere regio’s.
Interleuven is samen met streekintercommunale IOK (Kempen) gekozen om elk een thema uit te werken in het kader van het pilootproject. Het Interleuven-project heeft als thema ‘biodiversiteit-bomen’ waarbij we aan de hand van verschillende strategieën tot resultaten willen komen in het beter handhaven van het vellen van hoogstambomen. Bomen vormen de ruggengraat van ecosysteemdiensten: ze zijn buffers tegen hevige regenbuien en overstromingen, natuurlijke airco’s op hete dagen, opslagplaatsen van koolstof en producenten van zuurstof. Voor de lokale besturen van Boortmeerbeek, Haacht, Keerbergen, Begijnendijk en Tremelo staat het behoud van hoogstambomen hoog op de prioriteitenlijst. Zij hebben zich geëngageerd om mee te werken aan het pilootproject.
Samen hebben we drie acties geselecteerd, gekoppeld aan een specifieke handhavingsstrategie:
Om het naleven van de regelgeving te bevorderen werken we een kapwijzer uit om de burger wegwijs te maken in de wetgeving rond bomen.
In het kader van vergunningverlening schrijven we aan een draaiboek voor het behandelen van aanvragen tot het vellen van bomen en werken we aan een model-stedenbouwkundige verordening.
Om snel en accuraat op te treden bij urgente misdrijven rond bomenkap ambiëren we een afsprakenkader met de politiezones rond samenwerking op het terrein.
Het pilootproject bevindt zich momenteel in de voorbereidende fase. Van zodra de eerste producten afgerond zijn, zullen ze op het terrein worden getest en geëvalueerd. Het pilootproject loopt nog tot juni 2027.
Door te experimenteren, resultaten te evalueren en ervaringen te delen, ontstaat een waardevol kader dat andere lokale besturen kan inspireren en ondersteunen. Op die manier draagt het project bij aan een sterkere en meer uniforme omgevingshandhaving, met bijzondere aandacht voor het behoud en de bescherming van onze biodiversiteit.